Öfke Nöbetlerine Ebeveynler Nasıl Tepki Vermeli?
Yazar: Uzm. Dr. Buket Belendir EsenYayın tarihi: Son güncelleme:
1. Nöbet öncesi (önleme)
- Düzenli uyku ve beslenme rutini oluşturmak.
- Geçişleri önceden haber vermek: "5 dakika sonra parktan çıkacağız, birazdan yemek yiyeceğiz"
- Sınırlı ama net kurallar: Az sayıda, aile içindeki herkesin aynı şekilde uyguladığı kural.
- Duyguyu isimlendirmeyi öğretmek: "Kızgınsın, çünkü oyuncağını vermek istemedin."
2. Nöbet sırasında
- Sakin ve tutarlı kalmak (sürdürmesi zor ama en etkili adım).
- Güvenli ortam sağlamak: Kırılabilir eşyaları uzaklaştırmak, çocuğun kendisine ya da başkalarına zarar vermesini engellemek.
- Mümkünse kısa ve net cümleler: "Şu an çok kızgınsın. Vuramazsın. Burada bekleyeceğim."
- Uzun açıklamalara, öğütlere, sorgulamalara girmemek.
- Eğer çocuk sizi itiyor/istemiyorsa fiziksel teması zorlamamak, yakın bir mesafede kalmak.
- Nöbetin ortasında çocuğun isteğini yaparak krizi çözmek önerilmez: (yalnızca anlık bir çözüm olur, olumsuz davranışı pekiştirir.)
3. Nöbet sonrasında
- Çocuk sakinleşince: "Çok kızdın, yere yattın, bağırdın. Vurmak yok. Bir dahaki sefere ne yapabiliriz?"
- Uygun davranışı mutlaka takdir etmek: "Kızgınken söylemeyi başardın, bu çok olgun bir davranıştı."
- Mümkünse sarılma, yakınlık; suçlayıcı, utandırıcı cümlelerden kaçınmak: "Sen çok kötü çocuksun" yerine "Davranışın uygun değildi."
Ebeveynler için not
Sık ve yoğun öfke nöbetleri, yalnızca çocuklar için değil, ebeveynler için de zorlayıcı olabilir. Sürekli yüksek gerilim altında olmak; kaygı, öfke ve tükenmişlik duygularını artırabilir. Bu durum, çoğu zaman fark edilmeden, nöbetlerin şiddetini ve sıklığını da etkileyebilir.
Zorlandığınızı hissettiğinizde, şüphede kaldığınızda ya da yalnız başa çıkmakta güçlük çektiğinizde, bir çocuk ve ergen psikiyatristi ile yüz yüze görüşmek; çocuğun gelişimini değerlendirmek kadar, ebeveynlik becerilerini yapılandırmak açısından da güvenilir bir yoldur.